Mια Δημιουργική Έκρηξη

[Δημοσιεύτηκε στο protagon.gr, 16/1/2014]

 

Η Ελλάδα χρειάζεται μια δημιουργική έκρηξη. Τοπρόβλημα της χώρας μας δεν είναι οικονομικό αλλά πολιτικό.

Η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενίσχυσε τις ολιγαρχικές δομές της κοινωνίας μας. Νομίζαμε ότι η ένταξη αρκούσε για να τις αδυνατίσει, άλλά κάναμε λάθος.

Μέχρι το 1981 η εξαγορά ψήφων και συνειδήσεων γινόταν με τις παραδοσιακές, οικογενειακές μεθόδους του Μαυρογιαλούρου. Η κοινωνική ιεραρχία ήταν  βασισμένη σε δομές που πήγαινε πίσω δεκαετίες αν όχι και αιώνες στις τοπικές κοινωνίες. Το πελατειακό κράτος ξεκίνησε από το γεγονός ότι η καθολική ψήφος θεσπίστηκε στην Ελλάδα - πριν από όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές  χώρες το 1844 - όταν η πλειοψηφία των ελλήνων ψηφοφόρων ήταν αναλφάβητοι και πάμφτωχοι, πρόθυμοι να ανταλάξουν την ιδιότητά του πολίτη με αυτή του παρατρεχάμενου. Ο εμφύλιος πόλεμος όξυνε τις ανισότητες αυτές και τις επένδυσε με μίσος.

Η ένταξή μας στην ΕΟΚ το 1981, καθώς και γενικότερα οι οικονομικές αλλαγές που συνέβησαν και σε εμάς και αλλού στην Ευρώπη, απελευθέρωσε τεράστιες οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις. Η εκλογή του ΠαΣοΚ στην εξουσία την ίδια χρονιά τιςενίσχυσε περαιτέρω. Η  καταιγίδα έγινε σιγά σιγά ανεμοστρόβιλος. Το ΠαΣοΚ πήρε τις παλιές πελατειακές σχέσεις και τις οργάνωσε σε βιομηχανική κλίμακα. Οι κλαδικές οργανώσεις του διόρισαν εκατοντάδες χιλιάδες στο δημόσιο και στις προβληματικές επιχειρήσεις, όχι δεκάδες όπως παλιά έκαναν οι βουλευτές της Ένωσης Κέντρου και της ΕΡΕ. Οι κομματικοί στρατοί εξαγόρασαν συνειδήσεις, έζησαν οικογένειες και σπούδασαν παιδιά. η Νέα Δημοκρατία αντέγραψε ακριβώς τις ίδιες μεθόδους και είναι απόλυτα συνευπεύθυνη για τα αποτελέσματα τους (για τα οποία,  σε αντίθεση με το ΠαΣοΚ, δεν έχει κάνει ποτέ καμμία αυτοκριτική).

Η αρπακτικότητα μεγάλωσε με γεωμετρική πρόοδο.Η σταθερή κοινωνική ιεραρχία που ξέραμε ως τότε ανατράπηκε και αντικαταστάθηκε από μια νέαιεραρχία επιτήδειων που μέσω της κομματικής οδού έγιναν προβεβλημένοι, έβγαλαν χρήματα ενώ όσοι τουλάχικστον είχαν κάποια τυπικα προσόντα έγιναν βουλευτές και υπουργοί.

Η Ελλάδα έζησε έναν ανελέητο ανταγωνισμό για προνόμια, εξουσία και χρήμα μεταξύ των πιο αδίστακτων και ανήθικων στοιχείων της κοινωνίας μας. Ο Κοσκωτάς ήταν μόνο η αρχή (και η αθωότητα των πλαστογραφιών του προκαλεί σήμερα κάποια νοσταλγία). Το αποτέλεσμα το είδαμε και το βλέπουμε στις επιχειρήσεις, το ποδόσφαιρο, τις τράπεζες, τη δημοσιογραφία, τα πανεπιστήμια και το στράτευμα. Η επιτυχία στον αδίστακτο αυτό αγώνα σε έκανε πλούσιο ή ακόμα και σχεδόν πρωθυπουργό. Η αποτυχία σε έριχνε στη φυλακή.

Δεν συμμετείχαν όλοι στο πάρτυ. Εκατομύρια τίμιοι άνθρωποι έμειναν απέξω με την συνείδησή τους ήσυχη. Το σύστημα τους άφηνε να κάνουν την δουλειά τους, διότι αυτοί οι άνθρωποι κρατούσαν την Ελλάδα όρθια.

Το πελατειακό σύστημα έγινε ένα αδηφάγο τέρας που κατάπιε τα κόμματα, τον συνδικαλισμό, την δικαιοσύνη, τον επιχειρηματικό κόσμο, τις τράπεζεςκαι τα πανεπιστήμια. Δίνοντας ψίχουλα στους απλούς στρατιώτες έδινε τεράστια προνόμια στους στρατηγούς του. Τροφοδοτούμενο με τα αναβολικά στεροειδή των δανείων (ιδιωτικών και δημοσίων) της Ευρωζώνης το τέρας αυτό ήταν μέχρι το 2010 παντοδύναμο.

Η κρίση το έχει κάνει ετοιμόρροπο. Η έλλειψη πόρων του δημιούργησε το σύνδρομο στέρησης που του προκαλεί το αντιευρωπαϊκό παραλήρημα που παρακολουθούμε καθημερινά στα ΜΜΕ: «Για όλα φταίνε οι ξένοι».

Η χώρα χρειάζεται μια δημιουργική έκρηξη. Το κλειδί είναι η πολιτική. Χρειάζεται μια νηφάλια, μεθοδική και στοχευμένη πολιτική σύγκρουση με το ολιγαρχικο σύστημα που κατέστρεψε τη χώρα.

Δεν χρειάζεται οξύτητα ή βία. Απλά δημοκρατική αποφασιστικότητα, ώστε να σχεδιάσουμε μεταρρυθμίσεις, να στήσουμε συμμαχίες για την επιτυχία τους, και να ενισχύσουμε τους θεσμούς του κράτους δικαίου που ήδη υπάρχουν στη χώρα καιπου πράγματι καταπιέζουν το κακό εκεί που λειτουργούν αποτελεσματικά, όπως σε ολόκληρη τη δημοκρατική Ευρώπη. Η Ελλάδα ήδη αλλάζει. Αςεπιταχύνουμε τις αλλαγές, που ούτως ή άλλως θα έρθουν.

Οι μεταρρυθμίσεις μας πρέπει να καλύπτουν τόσο το δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα. Η πρώτη τουςπροτεραιότητα θα πρέπει όμως να είναι το κοινωνικό κράτος. Το πελατειακό σύστημα θα ηττηθεί μόνο αν δώσουμε ως κοινωνία την διαβεβαίωση σε όλους ότι κανείς δεν θα ζεί τις ταπεινώσεις της ανέχειας, κανείς δεν θα είναι ιατρικά ανασφάλιστος, κανείς δεν θα στερείται σοβαρής εκπαίδευσης.

Η πιο σημαντική και η πιο ριζοσπαστική μεταρρύθμιση σήμερα στη χώρα, αυτή που θα στείλει το μήνυμα ότι είμαστε μια κοινωνία αλληλεγγύης και όχι μια αγέλη θηρίων που επιβουλευόνται ο ένας τον άλλον,  είναι το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Όσο στην Ελλάδα μεγαλώνει η φτώχεια, τόσο θα μεγαλώνει και η αίσθηση της απόλυτης ανασφάλειας και αδικίας. Το πολιτικό σύστημα δεν δείχνει να καταλαβαίνει το έλλειμα δικαιοσύνης στην σημερινή κοινωνία μας. Συχνά απορρίπτει την επίκληση της δικαιοσύνης ως ασαφή «ηθικολογία». Ίσως γιατί την έννοια της δικαιοσύνηςτην καταλαβαίνει πολύ καλύτερα όποιος υφίσταται την αδικία και όχι αυτός που την προκαλεί.

Ας γίνουμε ξανά πολίτες. Ας δούμε καθαρά πόσο σάπιο είναι το ολιγαρχικό πολιτικό μας σύστημα. Ας αναλάβουμε την ευθύνη να ξηλώσουμε τις πρακτικές που κατέστρεψαν τη χώρα.

Η αλλαγή δεν θα έλθει καλοπιάνοντας το παλιό. Θαέρθει με την αποφασιστική σύγκρουση μαζί του. Ας ξεκινήσουμε δημιουργώντας μεθοδικά το νέο, δίνοντάς του οργάνωση, πόρους, συλλογικότητα και ελπίδα.