ΑΥΤΑΡΧΙΣΜΟΣ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Δημοσιεύτηκε στο Βήμα της Κυριακής, Νέες Εποχές, 23 Οκτωβρίου 2016. 

Η ροπή του Σύριζα προς τον αυταρχισμό είναι φυσιολογική εξέλιξη των ιδεολογικών καταβολών του στον μαρξισμό. Ο μαρξισμός είναι - εκτός από όλα τα άλλα - μια θεωρητική θεμελίωση του αυταρχισμού.

Για την μαρξιστική κοινωνική φιλοσοφία του «ιστορικού υλισμού» η θέση που καταλαμβάνει ο κάθε άνθρωπος στην ιδιοκτησία των «μέσων παραγωγής» του δίνει την οριστική ταυτότητά του. 

Marx_Family_and_Engels.jpg

Ο Μάρξ έτσι υποβιβάζει την ελευθερία και τις προσωπικές σχέσεις σε κάτι δευτερεύον και αντιπαραθέτει σε αυτές την οικονομική πραγματικότητα της άρχουσας (και κακής) «αστικής» τάξης και του εξαθλιωμένου (και καλού) «προλεταριάτου». Για τους μαρξιστές θεωρητικούς οι «αστοί» είτε το θέλουν είτε όχι συνεχίζουν να καρπώνονται την υπεραξία της εργασίας.

Οι προλετάριοι, επίσης είτε το θέλουν είτε όχι, κάποια στιγμή θα ξεπεράσουν την αλλοτρίωσή τους και θα επαναστατήσουν κατά των καταπιεστών τους, φέρνοντας με την βία έτσι την κοινωνία κοντύτερα στον σοσιαλισμό. Το ξέσπασμα της επαναστατικής βίας είναι για τον Μάρξ νόμος, όχι ευθύνη.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι εικασίες και υπεραπλουστεύσεις του Μαρξ για την ιστορία έγιναν  βολικό εργαλείο στα χέρια της εξουσίας. Η θεωρία του ταξικού μίσους βολεύει έναν δικτάτορα, αφού εξηγεί την ανάγκη για την εξόντωση των αντιπάλων. Ο μαρξισμός δεν ήταν έτσι μόνο ένα φιλοσοφικό  σφάλμα αλλά  και ένα εύπλαστο όργανο στα χέρια αδίστακτων ανθρώπων, όπως ήταν ο Στάλιν, ή ο Μάο ή ο Πολ Ποτ.  Ήταν η ψευδο-επιστημονική δικαιολόγηση της σαδιστικής βίας που πηγαία και για άλλους λόγους, εξαπέλυσαν προς τους εχθρούς τους. Ο υπαρκτός σοσιαλισμός έκρυψε τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης προσωπικότητας μέσα στις ασάφειες μιας θεωρίας.   

Αυτό το σκοτεινό δόγμα της δήθεν δίκαιης καταπίεσης είναι η παιδεία της ηγεσίας του Σύριζα. Για όσους τουλάχιστον δεν προέρχονται από το «λαικό» ΠαΣοΚ του κ. Τσοχατζόπουλου αλλά από την ΚΝΕ ή άλλες κομμουνιστικές  οργανώσεις, ο μαρξισμός τους δίδαξε το αντικειμενικό και ταξικό μίσος για το «κατεστημένο». Ως αντικαπιταλιστικό κίνημα ο Σύριζα έλεγε ότι η βίαιη αντιπαλότητά του προς τα μνημόνια ήταν η δικαιολογημένη έκφραση της ταξικής του αντίδρασης στις ραδιουργίες των ολιγαρχών και των καπιταλιστών που βασάνιζαν τον αγνό ελληνικό λαό. Στην ιδρυτικη του διακήρυξη ο Σύριζα έγραφε ότι εργάζεται για τον «σοοσιαλισμό του 21ου αιώνα» και ότι υπηρετεί «τα αιτήματα και τις διεκδικήσεις των δυνάμεων της εργασίας και των καταπιεσμένων κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων».

Όλα αυτά τώρα τελείωσαν. Από τον Ιούλιο του 2015 και μετά το αντικαπιταλιστικό παραμύθι έλαβε τέλος.  Μόνο ο κ. Λαφαζάνης και η ομάδα του έμειναν συνεπείς στον μαρξισμό και αποχώρησαν. Η καταδίκη του καπιταλισμού σημαίνει έξοδο από το Ευρώ και την ΕΕ, όπως ακριβώς λέει το - πάντα συνεπές – ΚΚΕ.  Ο Σύριζα όμως έκανε πίσω. Το μνημόνιο έγινε κάτι αναγκαίο  μέσα σε ένα βράδυ, γιατί προστάτευσε την Ελλάδα από την χρεοκοπία – και έφερε στην Ελλάδα τα 300 δισεκατομύρια της Ευρωπαϊκής βοήθειας, όπως ακριβώς έλεγαν οι «γερμανοτσολιάδες», οι «γκάγκστερς» ηγέτες της ΕΕ, και οι κατά τα άλλα «προσκηνυμένοι» οικονομολόγοι.  

Είναι αξιοπρόσεκτο όμως ότι  το τέλος της αντιμνημονιακής ψευδολογίας δεν έφερε τον Σύριζα κοντύτερα στην «κεντροαριστερά» όπως ήλπιζαν ξένοι πολιτικοί όπως π.χ. οι Πιτέλα και Σουλτς. Ούτε και μείωσε την ρητορική του μίσους. Ο μνημονιακός Σύριζα εγκατέλειψε την μαρξιστική ερμηνεία των πραγμάτων αλλά όχι και την πηγαία και βίαιη επιθετικότητά του για τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Ο Συριζα σκέφτεται ακόμα με τους όρους του «εμείς» ή «αυτοί» που αναμετρώνται χωρίς όρους, σύμφωνα τουλάχιστον με τα λεγόμενα του κ. Τσίπρα ή του κ. Παππά. Και όμως ποιά είναι τώρα η κοινωνική τάξη των καταπιεσμένων; Και ποιοί είναι οι δυνάστες; Πώς γίνεται να καταδικάζεις την Ευρωζώνη για δήθεν απάνθρωπη εκμετάλλευση των αδυνάτων ενώ παράλληλα την  υπερασπίζεσαι εφαρμόζοντας, κουτσά-στραβά,  τα μνημόνια και το άνοιγμα της ελληνικής κοινωνίας στον δίκαιο ανταγωνισμό και το ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος;

Η ρητορική του Σύριζα είναι πλέον ασυνάρτητη, αλλά συνεχίζεται με την ίδια αφοσίωση στην ηθική εξόντωση των αντιπάλων. Εχθροί πλέον δεν είναι μόνο οι Ευρωπαίοι, αλλά και οι εσωτερικοί «φίλοι» τους. Τίποτε, κανένας θεσμός ή κανένας κανόνας εθύτητας ή δημοκρατικής ευαισθησίας, δεν φαίνεται να μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην αναμέτρση του καλού (δηλαδή των κκ. Τσίπρα και Παππά) με το κακό (δηλαδή όλη την αντιπολίτευση). Όπως και ο κ. Τραμπ στις ΗΠΑ και η κα Λεπέν στην Γαλλία (τους πολιτικούς με τους οποίους ο κ. Τσίπρας έχει τα περισσότερα κοινά στοιχεία) ο πρωθυπουργός διαρκώς ξιφουλκεί εναντίον ενός δυσδιάκριτου και παντοδύναμου εχθρού.

Πρόκειται για την ίδια μάχη χωρίς κανόνες που περίεγραφε ο Μάρξ στις μακροσκελείς του αναλύσεις. Αυτό όμως δεν είναι ένα μαρξιστικό μίσος. Είναι κάτι άλλο, το πηγαίο άλλο μίσος των πρωην συντρόφων του ανατολικού μπλοκ. Ο Σύριζα πέρασε σχεδόν αστραπιαία από την φάση της ταξικής και ιδεολογικής βίας σε μια απλά γυμνή προσωπική, ευκαιριακή και διαχειριστική βία. Αντίπαλοι είναι όλοι όσοι λένε όχι. Είναι ακόμα και ο δικαστής που διαφωνεί με βάση τις αρχές του και για αυτό του αξίζει – αφού δεν συμμορφώηθκε προς τις υποδείξεις - την δημόσια διαπόμπευσή του από την κομματική εφημερίδα του Σύριζα.

Η ροπή του Σύριζα προς τον αυταρχισμό δεν πρέπει έτσι να εκπλήσσει. Είναι φυσική συνέχεια της πολιτικής ιδεολογίας που διέπλασε την προσωπικότητα των πρωταγωνιστών του. Η περιφρόνηση του Σύριζα προς το κοινοβούλιο και την δικαιοσύνη, η διαπραγμάτευση με τους παλιούς ολιγάρχες και η συμμαχία με τους νέους, η άνευ όρων πάλη για την παραμονή στην εξουσία είναι μια απόλυτα φυσιολογική εξέλιξη του τρόπου σκέψης του. Ο Σύριζα λέει αυτό που έλεγε πάντα: «ή εμείς ή αυτοί».

Θα το λέει  ακόμα και όταν το «αυτοί» θα είναι όλοι πλέον οι θεσμοί και όλοι οι καθηγητές και όλοι οι δικαστές και όλοι οι δημοσιογράφοι και κάθε ανεξάρτητη φωνή, που αντιστέκεται στα σχέδια της ηγεσίας για την άλωση κάθε πτυχής του κράτους. Ο Σύριζα θα το λέει ακόμα και όταν το «εμείς» θα έχει συρρικνωθεί σε πρόσωπα που χωρούν σε ένα μόνο κόμμα, ή σε ένα μόνο γραφείο.  Το μόνο που θα πρέπει να εκπλήσσει ειναι όχι η κατεύθυνση αλλά η ταχύτητα της αδήριτης πορείας της ηγεσίας του Σύριζα προς την απομόνωση.  

 

Ο κ. Παύλος Ελευθεριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής νομικής στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.   

 

 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Στη φωτογριαφία οι Καρλ Μαρξ και Φρήντριχ Έγκελς, οι θεμελιωτές του "ιστορικού υλισμού", της κοινωνικής φιλοσοφίας των κομμουνιτικών κομμάτων στην Ευρώπη και αλλού.

Photo: By Unknown - http://www.marxists.org/archive/marx/photo/family/pages/64daug.htm / http://pt.wikipedia.org/wiki/Imagem:Jelem.jpg, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1417144