ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Δημοσιεύτηκε  στο capital.gr, 18/1/2015. 


Η Ελλάδα είναι η χώρα της φτώχειας αλλά δεν είναι φτωχή χώρα. Η αιτία είναι η ακραία ανισότητα, το γεγονός δηλαδή ότι ο πλούτος της χώρας είναι ακραία κατανεμημένος μεταξύ φτωχών και πλουσίων. Και η ανισότητα δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και πολιτική. Οι πλούσιοι και οργανωμένοι είναι εξαιρετικά ισχυροί. Έχουν καλύτερες συνθήκες εργασίας, καλύτερες συντάξεις και προστασία από τον ανταγωνισμό. Η φωνή των φτωχών ή ανέργων ή μη οργανωμένων επαγγελματικών ομάδων, παραμένει εξαιρετικά αδύναμη. 

 

Κάποιοι μιλούν για «ανθρωπιστική κρίση» και κατηγορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι την προκάλεσε. Η αλήθεια είναι διαφορετική. Οι κοινωνικές συνθήκες των εταίρων μας είναι εντελώς διαφορετικές. Είμαστε σύμφωνα με όλες τις έρευνες μια από τις πιο άνισες χώρες της Ευρώπης. Είμασταν πολύ διαφορετικοί από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ακόμα και πριν από την κρίση. Σε ανισότητα είμαστε πιο κοντά στο Μεξικό από ό,τι στη Γερμανία. 

Σε μια έρευνα του ιδρύματος Βertelsman που δημοσιεύτηκε το 2011, μετρήθηκαν πολλοί δείκτες κοινωνικής δικαιοσύνης: η ποιότητα της δημόσιας παιδείας, οι ευκαιρίες για εργασία, η πρόσβαση στην υγεία, η κοινωνική συνοχή. Η έρευνα αυτή έδειξε ότι σε θέματα δικαιοσύνης είμαστε στις τελευταίες θέσεις στον ΟΟΣΑ, λίγο πιο πάνω από τη Χιλή, το Μεξικό και την Τουρκία. Αυτό συμβαίνει ενώ ξοδεύουμε σχεδόν το ίδιο ποσό σε κοινωνικές δαπάνες με τον μέσο όρο της Ευρώπης. 

Η ίδια έρευνα για την κοινωνική δικαιοσύνη στην ΕΕ για το 2014 έδειξε ότι τίποτε δεν είχε αλλάξει. Παραμένουμε ουραγοί σε κοινωνική δικαιοσύνη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι χώρες της βόρειας Ευρώπης, αυτές που ο Σύριζα κατηγορεί ως «νεοφιλελεύθερες» έχουν πολύ λιγότερη ανισότητα από εμάς, πολύ πληρέστερο κοινωνικό κράτος και πολύ καλύτερη παιδεία και υγεία. 

 Social_Justice_Index_1024_683.png

Πώς η Ελλάδα έγινε μια από τις πιο άνισες της Ευρώπης; Η γνώμη μου είναι ότι εδώ και τριάντα χρόνια το πελατειακό σύστημα στην Ελλάδα έχει με ακραίο τρόπο ευνοήσει τους ισχυρούς. Όχι μόνο τους ολιγάρχες αλλά και όσους έχουν διασυνδέσεις ή ανήκουν σε ευνοημένες κοινωνικές ομάδες. Η ολιγαρχική δομή της κοινωνίας μας περνά μέσα από το κομματικό κράτος (κάτι που προσπάθησα να δείξω αναλυτικά στο άρθρο μου «Το Κράτος των Λίγων» που δημοσιεύτηκε στην αμερικανική έκδοση του Foreign Affairs). 


Έτσι για παράδειγμα όσοι επιχειρηματίες κατέλαβαν αυθαίρετα τις ραδιοτηλεοπτικές συχνότητες το 1989 συνεχίζουν σήμερα να ελέγχουν την ενημέρωση προβάλοντας τα συστημικά κόμματα και αγνοώντας την ερευνητική δημοσιογραφία, ενώ οι «προσωρινές» τους άδειες που κρίθηκαν ανστισυνταγματικές από το Συμβούλιο της Επικρατείας το 2010, ανανεώθηκαν από τη Νέα Δημοκρατία, το ΠαΣοΚ και τη ΔημΑρ. 


Κατά τη γνώμη μου η διάλυση αυτού του πελατειακού συστήματος περνά από την ίδρυση πλήρους κοινωνικού κράτους. Aν είχαμε πραγματικό δίχτυ προστασίας, δεν θα χρειαζόμασταν τις υποσχέσεις του ρουσφετιού. Το πελατειακό σύστημα χρειάζεται την ανασφάλεια. Χρειάζεται την απειλή ότι η καταπακτή της ανεργίας και της ανέχειας βρίσκεται πάντα κάτω από τα πόδια μας. Γι’ αυτό οι πελατειακοί υποψήφιοι βουλευτές – αυτές τις προεκλογικές ημέρες - υπόσχονται ότι θα βολέψουν κάπου τα παιδιά των επίδοξων ψηφοφόρων τους. Αν είχαμε εγγύηση ότι κανείς δεν θα μείνει χωρίς κάποιο εισόδημα ή ασφάλιση υγείας, ή ότι το κράτος δικαίου προστατεύει τα δικαιώματά μας το ίδιο, τα νέα παιδιά δεν θα χρειάζονταν αυτές τις πελατειακές διευθετήσεις. Θα μπορούσαν να σταθούν στα πόδια τους μόνοι τους. 

Για αυτό η ιστορία του Ελάχιστου Εγγυηγμένου Εισοδήματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη. Τα πελατειακά κόμματα δεν ενδιαφέρονται να το κάνουν πραγματικότητα. Είμαστε η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχει το θεσμό αυτό. 

Το μεσοπρόθεσμο προέβλεψε το 2010 ότι θα πρέπει να έχει γίνει μέχρι τον Ιούνιο του 2014. ‘Ηταν δηλαδή «μνημονιακή υποχρέωση», με όλη την πίεση της τρόικας που συνεπάγεται αυτό. Η κυβέρνηση Σαμαρά/Βενιζέλου δεν το έκανε προτεραιότητά της και δεν το έχει κάνει μέχρι και σήμερα. Η πιλοτική εφαρμογή του ξεκίνησε με έντεκα μήνες καθυστέρηση το Νοέμβριο. Η εισαγωγή του σε ολόκληρη την Ελλάδα είναι άγνωστο πότε θα γίνει. Η κυβέρνηση έχει προυπολογίσει 20 εκατομύρια ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή. Η εθνική εφαρμογή υπολογίζεται ότι θα κοστίσει ένα δισεκατομμύριο τον χρόνο. 

Έτσι τα κόμματα που ξεκίνησαν την κυβερνητική θητεία τους με το 4-2-1 στο κράτος, δηλαδή Νέα Δημοκρατία, ΠαΣοΚ, και Δημοκρατική Αριστερά, δεν έκαναν προτεραιότητά τους τη φτώχεια, αν και ήταν κάτω από την πίεση της τρόικας για να το κάνουν. 

Θα σταθώ ιδιαίτερα στη Δημοκρατική Αριστερά. Η ρητορική της συνήθως κατακεραυνώνει την «νεοφιλελεύθερη» Ευρώπη. Και όμως η Ευρώπη αυτή έχει πολύ λιγότερη ανισότητα από την Ελλάδα. Η ΔημΑΡ μάλιστα περισσότερο ενδιαφερόταν να προστατεύσει τα δικά της στελέχη με το 4-2-1 ή και τα επαγγελματικά συμφέροντα των δικηγόρων, τοποθετώντας τον πρώην πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου ως Υπουργό Δικαιοσύνης, παρά να προστατεύσει τα συμφέροντα των φτωχών και των ανέργων. Έφυγε από την κυβέρνηση χωρίς να προσπαθήσει να επιβάλει την ολοκλήρωση του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα, χωρίς να πιέσει για την προκήρυξη διαγωνισμού για τις συχνότητες και χωρίς να πιέσει για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. 

Η ανατροπή του πελατειακού κράτους δεν έιναι εύκολη υπόθεση. Στις 25 Ιανουαρίου, μπορούμε όμως να κάνουμε ένα πρώτο βήμα. 

* Ο κ. Παύλος Ελευθεριάδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης καιυποψήφιος βουλευτής στην Α’ Αθηνών με το ΠΟΤΑΜΙ.



Πηγή:www.capital.gr