ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ

"Η ολιγαρχική δομή της κοινωνίας μας περνάει από το κομματικό σύστημα. Αν δεν αλλάξουμε το πελατειακό κράτος, η χώρα μας δεν θα αλλάξει. Στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου ας απορρίψουμε το λαϊκισμό, ας απορρίψουμε το πελατειακό κράτος. Ας ψηφίσουμε Ποτάμι, για να τα αλλάξουμε όλα, χωρίς να γκρεμίσουμε τη χώρα".

 ΑΘΗΝΑ, 20 /1/2015 - Την Πέμπτη που μας πέρασε γυρίσαμε με μια απλή φωτογραφική μηχανή ένα σύντομο φιλμάκι στο κέντρο της Αθήνας. Στην ταινία αυτή παρουσιάζω με όσο πιο απλό τρόπο μπορώ το πρόβλημα της ανισόητητας στην σημερινή Ελλάδα. Εξηγώ γιατί κατά τη γνώμη μου η κοινωνική και πολιτική ανισότητα είναι το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας μας σήμερα.

 

 

 

 

 

Στο φιλμάκι αυτό παρατηρώ ότι η Ελλάδα είναι πολύ πιο άνιση χώρα από τους εταίρους της στην ΕΕ. Κάποιοι μιλούν για «ανθρωπιστική κρίση» και κατηγορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι την προκάλεσε. Η αλήθεια είναι διαφορετική. Οι κοινωνικές συνθήκες των εταίρων μας είναι εντελώς διαφορετικές. Είμαστε σύμφωνα με όλες τις έρευνες μια από τις πιο άνισες χώρες της Ευρώπης. Είμασταν πολύ διαφορετικοί από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ακόμα και πριν από την κρίση. Σε ανισότητα είμαστε πιο κοντά στο Μεξικό από ό,τι στη Γερμανία. 


Σε μια έρευνα του ιδρύματος Βertelsman που δημοσιεύτηκε το 2011, μετρήθηκαν πολλοί δείκτες κοινωνικής δικαιοσύνης: η ποιότητα της δημόσιας παιδείας, οι ευκαιρίες για εργασία, η πρόσβαση στην υγεία, η κοινωνική συνοχή. Η έρευνα αυτή έδειξε ότι σε θέματα δικαιοσύνης είμαστε στις τελευταίες θέσεις στον ΟΟΣΑ, λίγο πιο πάνω από τη Χιλή, το Μεξικό και την Τουρκία. Αυτό συμβαίνει ενώ ξοδεύουμε σχεδόν το ίδιο ποσό σε κοινωνικές δαπάνες με τον μέσο όρο της Ευρώπης. 

Η ίδια έρευνα για την κοινωνική δικαιοσύνη στην ΕΕ για το 2014 έδειξε ότι τίποτε δεν είχε αλλάξει. Παραμένουμε ουραγοί σε κοινωνική δικαιοσύνη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι χώρες της βόρειας Ευρώπης, αυτές που ο Σύριζα κατηγορεί ως «νεοφιλελεύθερες» έχουν πολύ λιγότερη ανισότητα από εμάς, πολύ πληρέστερο κοινωνικό κράτος και πολύ καλύτερη παιδεία και υγεία. 

Πώς η Ελλάδα έγινε μια από τις πιο άνισες της Ευρώπης; Η γνώμη μου είναι ότι εδώ και τριάντα χρόνια το πελατειακό σύστημα στην Ελλάδα έχει με ακραίο τρόπο ευνοήσει τους ισχυρούς. Όχι μόνο τους ολιγάρχες αλλά και όσους έχουν διασυνδέσεις ή ανήκουν σε ευνοημένες κοινωνικές ομάδες. Η ολιγαρχική δομή της κοινωνίας μας περνά μέσα από το κομματικό κράτος (κάτι που προσπάθησα να δείξω αναλυτικά στο άρθρο μου «Το Κράτος των Λίγων» που δημοσιεύτηκε στην αμερικανική έκδοση του Foreign Affairs). 
 

Κατά τη γνώμη μου η διάλυση του πελατειακού συστήματος περνά από την ίδρυση πλήρους κοινωνικού κράτους. Aν είχαμε πραγματικό δίχτυ προστασίας, δεν θα χρειαζόμασταν τις υποσχέσεις του ρουσφετιού. Γι αυτό η ιστορία του Ελάχιστου Εγγυηγμένου Εισοδήματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη. Τα πελατειακά κόμματα δεν ενδιαφέρονται να το κάνουν πραγματικότητα. Είμαστε η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχει το θεσμό αυτό. 


Το μεσοπρόθεσμο προέβλεψε το 2010 ότι θα πρέπει να έχει γίνει μέχρι τον Ιούνιο του 2014. ‘Ηταν δηλαδή «μνημονιακή υποχρέωση», με όλη την πίεση της τρόικας που συνεπάγεται αυτό. Η κυβέρνηση Σαμαρά/Βενιζέλου δεν το έκανε προτεραιότητά της και δεν το έχει κάνει μέχρι και σήμερα. Η πιλοτική εφαρμογή του ξεκίνησε με έντεκα μήνες καθυστέρηση το Νοέμβριο. Η εισαγωγή του σε ολόκληρη την Ελλάδα είναι άγνωστο πότε θα γίνει. Η κυβέρνηση έχει προυπολογίσει 20 εκατομύρια ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή. Η εθνική εφαρμογή υπολογίζεται ότι θα κοστίσει ένα δισεκατομμύριο τον χρόνο. 

Καταλήγω ότι η μόνη ελπίδα για αλλαγή στη χώρα μας περνάει μέσα από την κατδίκη και αποδόμηση του πελατειακού κράτους.